Македонскиот фудбал одамна има проблем што не може да се реши со промена на селектор, нова гарнитура дресови или неколку патетични изјави по натпреварите. Проблемот е многу подлабок. Тој е системски, организациски и, пред сè, морален.
Премногу долго живееме во фудбалска илузија. Секој нов циклус го започнуваме со големи најави, секој добар резултат го прогласуваме за историски успех, а секој неуспех го објаснуваме со несреќа, судии, лош ден, противникот или недостигот од среќа. Само ретко кој се осмелува да го постави вистинското прашање: што, всушност, направивме со македонскиот фудбал?
Шест натпревари, шест порази. Ниту еден освоен бод во Лигата на нации. Само еден постигнат гол и 15 примени. Последниот пораз од Словенија со 0:3 во Скопје само ја стави точката на едно од најпонижувачките репрезентативни поглавја во поновата историја.
Ова не е лоша серија. Ова е дебакл.
И тука веќе нема простор за козметички објаснувања. Нема оправдување во густината на распоредот, нема алиби во квалитетот на противниците, нема утеха во фактот дека некогаш сме играле подобро. Репрезентацијата не е место за чување на убави спомени, туку највисок спортски стандард што треба да го браниш секојпат кога ќе го облечеш националниот дрес.
Фудбалот не е збир од прес-конференции, свечени приеми и функционерски фотографии. Тој е резултат на работа, знаење, дисциплина, стратегија и одговорност. А кога тие елементи недостасуваат, резултатот порано или подоцна станува неизбежен.
Најлесно е вината да се префрли врз фудбалерите. Тие се на теренот, нивните грешки се видливи, нивните промашувања се мерат во голови. Но, репрезентацијата не се создава во соблекувалната неколку дена пред натпреварот. Таа е производ на цел еден фудбалски систем. Затоа, одговорноста мора да се бара и надвор од теренот.
Каде е стратегијата за развој на македонскиот фудбал? Каде се систематската работа со младинските категории, стручните тренери, современите академии, спортската аналитика и долгорочната селекција на таленти? Каде е планот што нема да зависи од тоа кој е претседател на федерацијата, кој е селектор или која група функционери моментално ги држи конците?
Фудбалската федерација не постои за да биде сервис за сопствените функционери. Таа постои заради фудбалот. Нејзината успешност не се мери со бројот на одржани состаноци, објавени соопштенија и фотографии од меѓународни средби, туку со квалитетот на натпреварувањето, развојот на играчите, состојбата во клубовите и резултатите на националните селекции.
Македонската лига, исто така, не може вечно да биде споредна тема. Не можеш да очекуваш силна репрезентација ако домашното првенство нема доволен натпреварувачки интензитет, ако младите играчи немаат континуирана можност да се развиваат и ако клубовите преживуваат од сезона до сезона без сериозни развојни програми. Репрезентативниот фудбал е врвот на пирамидата, а ние со години се однесуваме како да може да постои врв без здрави темели.
Има уште една работа што мора да се каже. Македонија пред неколку години покажа дека може да се натпреварува со европски селекции, да победува големи противници и да стигне до Европско првенство. Тој успех не беше случајност, но беше и сериозно предупредување колку малку сме направиле за да го претвориме во почеток на континуитет. Наместо да изградиме систем врз едно големо искуство, дозволивме успехот да стане носталгична приказна со која се храниме секогаш кога сегашноста ќе стане непријатна.
Селекторите се менуваат. Генерациите се менуваат. Но, прашањата остануваат исти. А кога прашањата се повторуваат со години, тогаш проблемот очигледно не е во луѓето што моментално седат на клупата, туку во начинот на кој функционира целата институција.
Ниту еден селектор не е над критиката. Ниту еден фудбалер не е недопирлив. Но, исто така, ниту еден функционер не смее да биде ослободен од одговорност само затоа што не ја шутира топката. Напротив, оние што управуваат со фудбалот имаат уште поголема обврска да објаснат што направиле, што не направиле и зошто резултатите се такви какви што се.
На Македонија не ѝ треба уште една прес-конференција со ветување дека ќе биде подобро. Не ѝ требаат нови големи зборови за карактер, мотивираност и национален набој. Потребни ѝ се јасна стратегија, професионално управување, одговорни луѓе, сериозна лига и систем во кој талентот ќе добие шанса, а просечноста нема да биде наградувана со функции.
Публиката не е должна бескрајно да верува во празни ветувања. Навивачите не се статисти во една бескрајна претстава на самозадоволни фудбалски структури. Националниот дрес не е привилегија што се подразбира, туку обврска што се заслужува. И тоа важи за сите – од најмладиот репрезентативец до последниот човек во раководството.
Македонскиот фудбал има талент, има луѓе што знаат и има публика што заслужува многу повеќе. Она што очигледно го нема е систем што ќе ги поврзе тие вредности во сериозен и одржлив резултат.
Затоа, по шест порази, вистинското прашање не е дали Македонија има доволно добри фудбалери за следниот натпревар. Прашањето е дали има доволно одговорни луѓе за да го спасат македонскиот фудбал од сопствената инерција.
Зашто поразот е дел од спортот. Но, кога поразите стануваат правило, кога нема видлив напредок и кога никој не презема одговорност, тогаш веќе не зборуваме за спортска криза.
Зборуваме за фудбалски резил.
А најголемиот резил не е резултатот на семафорот. Најголемиот резил е ако по него повторно продолжиме како ништо да не се случило.
Лазар Чекоров






